22.10.2004 Bülten - netyorum.com / Sayı: 159
TÜRKİYE'DE BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU'NUN
BAKANLIKLAR TARAFINDAN UYGULANMASI
Dr. Yaman AKDENIZ*
akdeniz@bilgiedinmehakki.org
Bilgiedinmehakki.org /
BilgilenmeHakki.Org
28 Eylül 2004
Bilgiedinmehakki.org / BilgilenmeHakki.Org Basın Bülteni
BilgilenmeHakki.Org / Bilgiedinmehakki.org olarak Ağustos 2004 içinde Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu Nerede? başlıklı bir rapor yayınladık. Bu rapordan
hareket ederek 24 Nisan 2004 tarihinde yürürlüğe giren 4982 sayılı “Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu”nun Bakanlıklar tarafından uygulamasını incelemeye aldık. Bu
incelemeden çıkan sonuçları da kamuoyunu ve vatandaşları bilgilendirme amacı ile
28 Eylül 2004, Dünya Bilgi Edinme Hakkı günü kutlamalarına Türkiye’den bir katkı
olarak yayınladık.
Bu incelemede öncelikle 15 Bakanlığın Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nu Yönetmelik
gereği ne şekilde uygulamaya başlattığını yüzeysel olarak inceledik. Daha sonra
bütün bu Bakanlıklarla temasa geçip, her birine standart bir bilgi edinme hakkı
başvurusunda bulunduk. Gelen yanıtların incelendiği 11 sayfalık raporu
http://www.bilgilenmehakki.org/doc/tr_uygulama_rapor.pdf adresinden temin
edebilirsiniz.
BilgilenmeHakki.Org / Bilgiedinmehakki.org’un yaptığı bu araştırma ve
incelemeden ortaya çıkanları şu şekilde özetlemek mümkün:
· Bilgi Edinme Hakkı Kanunu yaklaşık 5 ay önce yürürlüğe girmiştir.
· Bütün Bakanlıklar, Bilgi Edinme Birimlerini oluşturmuş ve internet üzerinden
başvuru kabul etmeye başlamıştır.
· Bakanlıkların web sitelerinde belli bir standart olmadığı gözlenmiştir. Hala
iletişim bilgileri, kanun ve yönetmelik hakkında eksik bilgi veren Bakanlıklar
mevcuttur.
· Vatandaşlar bilgi edinme haklarından yararlanmaya başlamış, ve Bakanlıklara
yüzlerce başvuruda bulunmuşlardır.
· Adalet Bakanlığı, ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, yapılan başvurulara aynı gün
içinde detaylı yanıt vermiş, ve bu verilen yanıtlara ilaveten sorulan soruları
da 24 saat içinde yanıtlamışlardır.
· Bilgi Edinme Birimlerinin oluşturulmasına rağmen dört Bakanlık (Sağlık
Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Tarım
ve Köy Işleri Bakanlığı) başvuru yapılmasına rağmen sorulan sorulara yanıt
vermemiştir.
· Bilgi Edinme Birimini 3 ay gecikmeli olarak oluşturan Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı’ndan halen yanıt beklenmektedir.
· Milli Savunma Bakanlığı ve Bayındırlık ve Iskan Bakanlığı istenilen bilgileri
ancak ikinci bir itiraz sonrası vermiştir ve ilk yanıtlarında bu bilgileri
vermekten kaçınmışlardır. Fakat iki Bakanlık da istenilen bütün bilgileri ikinci
yanıt mektuplarında vermişlerdir.
· Aynı şekilde, istenilen bilgileri vermeyen şçişleri Bakanlığı’na itiraz
edilmiştir ve halen yanıt beklenmektedir.
· Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ve bu Kurul ile iletişim konusunda hiç bir
Bakanlık açık bilgi vermemektedir ve bilgi edinme hakkı başvuruları yapıldıktan
sonra sorulduğunda da bu raporda BDEK hakkında verilmiş olan iletişim
bilgilerini tam olarak vermemiştir.
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun kısa geçmişi ve Bakanlıklar tarafından
uygulamaya konulmasından bugüne kadar ortaya çıkan tablo yukarıda da görüldüğü
gibi “karışık”. Uygulamada önemli problemler olduğu bu araştırmada açıkça ortaya
çıkmıştır. Yanıt vermemekte direnen Bakanlıklar:
Sağlık Bakanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Tarım ve Köy Işleri Bakanlığı
(Not: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan halen yanıt beklenmektedir.)
bu hakkın kullanılmasına yardımcı olmada “sınıfta kalmıştır”!...
Bugün e-devlet ve e-Türkiye kavramlarının çok tartışıldığı bir dönemde
Türkiye’de bilgi edinme hakkı uygulamaları Bakanlıklar tarafından bu şekilde
uygulanıyorsa ortada büyük bir problem var demektir. Unutulmamalıdır ki bu
kanunun yürürlüğe girmesi kamuda “açıklık ve şeffaflık” açısından atılmış ilk
adımdır. Fakat, daha açık ve şeffaf bir Türkiye için bu kanunun gereğince
“uygulanması” kanunun kendisinden daha önemlidir. Daha demokratik bir Türkiye,
ve daha etkin bir yönetim için bu kanunun çok büyük titizlikle uygulanması
gerekir. Vatandaşlarımız bugüne kadar yapmış oldukları başvurularla üzerlerine
düşen görevi yapmışlardır. Şimdi sıra bu kanunun uygulamasından sorumlu olan
kamu kurum ve kuruluşlarındadır!
BilgilenmeHakkı.Org bu araştırma ve raporda uygulama ile ilgili olarak ortaya
çıkan problemlerin acilen giderilmesini Sayın Başbakanlık’tan talep eder.
Uluslararası bilgi edinme hakkı gününüz kutlu olsun!
* Dr. Yaman Akdeniz Leeds Üniversitesi Hukuk Fakültesinde
Öğretim Üyesidir. İnternet'le ilgili hukuk konularında, İngiliz Anayasa Hukuku,
Ceza Hukuku, ve Insan Hakları Hukuku konularında ders vermektedir.
Fakülte içinde kurulmuş olan SiberHukuk Araştırma Ünitesi’nin koordinatörlüğünü
yapmaktadır, ve SiberHukuk LLM programından sorumludur. Aynı zamanda
Cyber-Rights & Cyber-Liberties (UK) (http://www.cyber-rights.org/) adlı kar
amacı gütmeyen sivil toplum örgütünün kurucusu ve 1997’den beri başkanıdır. Ekim
2003 yılında Dr. Yaman Akdeniz’in Beyaz Kitap: İnternet’in Çok Taraflı Yönetimi
adlı kitabı Türkiye Bilişim Vakfı tarafından yayımlandı. Dr. Akdeniz ayrıca
2003-2004 yılları arasında Açık Toplum Enstitüsü’nün Uluslararası Politika ve
Enformasyon Politikası Araştırma Programı Akademisyenliğini de yaptı.
Katkılarından dolayı Sayın Avniye Tansuğ’a (Bilgiedinmehakki.org, İvHP, ÇEKÜL)
teşekkür ederim.
|
